Əsas arqument və ya əsaslandırma, başa düşüldüyü kimi, ittifaq respublikalarının dövlət sərhədinə malik olmaması, “inzibati bölgü xətləri”nin mövcud olmasıdır. Buna əsasən, İrəvanda xüsusilə radikal dairələr qeyd edirlər ki, guya sərhəddə demarkasiya aparılmır, əksinə, Ermənistan üçün əlverişsiz olan yeni təmas xətti yaradılır.
Təbii ki, Ermənistanda ictimaiyyətin, siyasi qüvvələrin, xüsusən də parlament müxalifətinin hakimiyyətdən hansı sənəd əsasında sərhəd çəkildiyini tələb etmək hüququ var. Lakin Sovet İttifaqı respublikaları sərhədlərə malik olub və bu, SSRİ konstitusiyasının ayrıca maddəsi ilə təsbit edilmişdi: “İttifaq respublikasının sərhədləri onun razılığı olmadan dəyişdirilə bilməz”. Yeri gəlmişkən, məhz bu əsasla Azərbaycan haqlı olaraq DQMV Vilayət Şurasının özündə separatçılıq ehtiva edən vəsatətini rədd edib.
Daxili siyasi rəqabət, hakimiyyət uğrunda mübarizə, Paşinyanı devirmək çağırışları ictimai plüralizmə xas təzahürlərdir, ancaq bunlar Ermənistan-Azərbaycan demarkasiyasının çox kövrək, lakin yeganə hüquqi əsası olan Alma-Ata Bəyannaməsinin qeyri-legitimləşdirilməsinə yönələ bilməz, çünki yeganə alternativ de-fakto təmas xəttini dövlətlərarası sərhəd kimi tanımaqdır.
Bu, bu gün İrəvan üçün ən yaxşı nəticədir. Heç bir təminat yoxdur ki, Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi halında İrəvan “lokal eskalasiyalar” yolu ilə təxribatlara əl atmayacaq və bu, bölgədə İrəvan üçün daha arzuolunmaz vəziyyətə səbəb ola bilər. Bu baxımdan, İrəvan vəziyyəti dərindən qiymətləndirməlidir.
Fransanın Ermənistanı təxribatlara təşviq etdiyini söyləmək olar, bəs bu nəyi dəyişir? Heç nəyi dəyişmir, reallıq gözlə görüləcək qədər qalıcıdır: Dünya Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin demarkasiyasının həyata keçirilməsinə dair əldə edilmiş razılaşmanı alqışlayır.
Rəsmi İrəvan iddia edir ki, Ermənistanla Azərbaycan arasında demarkasiyanın prinsipləri Alma-Ata bəyannaməsindən başqa razılaşmalarda təsbit edilməyib. Əslində, bu barədə bir kəlmə belə deyilməsə də, şifahi və yazılı razılaşmaların olduğu məlumdur. Bununla bağlı, rəsmi Bakı tərəfindən dəfələrlə bəyanatlar səsləndirilib. Hətta Rusiya da üçtərəfli razılaşmada bunun vurğulandığını təsdiqləyir: Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı razılaşma var və bu, hətta 10 Noyabr sənədində öz əksini tapıb. Paşinyanın şifahi vədləri isə daha çox buna aiddir.
Firuz Bağırov
Ordu.az
